بارداری سگ؛ راهنمای کامل علائم، تغذیه و مراقبت هفتهبههفته
فهرست مطالب
بارداری سگ از زمان تخمکگذاری معمولاً حدود ۶۳ روز یا نزدیک به ۹ هفته طول میکشد. اگر محاسبه از روز جفتگیری انجام شود، بهدلیل مشخص نبودن زمان دقیق تخمکگذاری و لقاح، فاصله جفتگیری تا تولد میتواند حدود ۵۸ تا ۷۲ روز باشد.
تغییر اشتها، خواب بیشتر، بزرگ شدن پستانها، افزایش تدریجی وزن و تغییر رفتار از علائم احتمالی بارداری هستند؛ اما هیچکدام بهتنهایی بارداری را تأیید نمیکنند. تشخیص مطمئن باید در زمان مناسب با آزمایش خون ریلکسین، سونوگرافی یا رادیوگرافی انجام شود.
در این راهنما با مدت بارداری، علائم هفتهبههفته، روشهای تشخیص، بارداری کاذب، تغذیه، مراقبتهای ضروری و نشانههای خطر آشنا میشوید.
| سؤال | پاسخ سریع |
|---|---|
| بارداری سگ چند روز است؟ | از زمان تخمکگذاری معمولاً حدود ۶۳ روز است. |
| بارداری سگ چند ماه است؟ | نزدیک دو ماه یا حدود ۹ هفته. |
| اولین علائم بارداری چیست؟ | تغییر اشتها و رفتار، خواب بیشتر، برجسته شدن پستانها و افزایش تدریجی وزن. |
| سونوگرافی سگ باردار از چه زمانی انجام میشود؟ | معمولاً در روزهای ۲۵ تا ۳۵ بارداری نتیجه قابلاعتمادتری دارد. |
| آزمایش بارداری سگ از چه روزی است؟ | آزمایش ریلکسین معمولاً از حدود روز ۲۲ تا ۲۷ قابل انجام است. |
| چگونه تعداد تولهها مشخص میشود؟ | رادیوگرافی اواخر بارداری معمولاً برای برآورد تعداد تولهها مناسبتر است. |
| چه علائمی خطرناک هستند؟ | خونریزی، ترشح بدبو یا چرکی، درد شدید، تب، ضعف زیاد یا بدحال شدن ناگهانی. |
علائم ظاهری ممکن است در بارداری کاذب یا برخی بیماریها نیز دیده شوند. برای تشخیص، شکم سگ را فشار ندهید و دارو، مکمل کلسیم یا رژیم غذایی جدید را بدون نظر دامپزشک شروع نکنید.
بارداری سگ چیست؟
بارداری سگ دورهای است که پس از لقاح موفق آغاز میشود و تا تولد تولهها ادامه دارد. در این مدت، رویانها در رحم جایگیری میکنند، جفت شکل میگیرد و بدن سگ ماده با تغییرات هورمونی و متابولیکی برای رشد جنینها، زایمان و شیردهی آماده میشود.
در هفتههای نخست معمولاً تغییر ظاهری مشخصی دیده نمیشود. با پیشرفت بارداری، رشد غدد پستانی، افزایش تدریجی وزن، بزرگ شدن شکم و تغییر اشتها یا رفتار بیشتر جلب توجه میکنند. شدت و زمان بروز این نشانهها به جثه مادر، تعداد جنینها، وضعیت بدنی، سن و شرایط سلامت او بستگی دارد.
بارداری فقط به معنای بزرگ شدن شکم نیست. بخش مهمی از رشد جنینها پیش از ظاهر شدن علائم واضح انجام میشود و نبود تغییرات ظاهری در هفتههای اول، بارداری را رد نمیکند.
بارداری سگ از چه زمانی شروع میشود؟
از نظر زیستی، بارداری پس از لقاح و آغاز رشد رویان شکل میگیرد؛ اما روز جفتگیری همیشه با روز لقاح یکسان نیست. اسپرم میتواند مدتی در دستگاه تولیدمثل سگ ماده زنده بماند و تخمکها نیز پس از تخمکگذاری برای لقاح آماده میشوند. به همین دلیل، تعیین سن دقیق بارداری تنها با تاریخ جفتگیری ممکن است چند روز خطا داشته باشد.
چه عواملی بر روند بارداری اثر میگذارند؟
سن و سلامت مادر، وزن پیش از بارداری، تعداد جنینها، سابقه بیماری یا زایمان دشوار، کیفیت تغذیه و مصرف داروها میتوانند بر سلامت این دوره اثر بگذارند. نژاد معمولاً مدت اصلی بارداری را تغییر نمیدهد، اما جثه، شکل لگن و اندازه احتمالی تولهها ممکن است خطر عوارض را بیشتر یا کمتر کنند.
بزرگ شدن پستانها، تولید شیر یا لانهسازی الزاماً نشانه وجود جنین نیستند و در بارداری کاذب نیز ممکن است دیده شوند. تشخیص قطعی باید با روشهای دامپزشکی انجام شود.
مدت بارداری سگ در نژادهای مختلف چقدر است؟
مدت بارداری در بیشتر نژادهای سگ تفاوت چشمگیری ندارد. اگر سن بارداری از زمان تخمکگذاری محاسبه شود، معمولاً حدود ۶۲ تا ۶۴ روز است. اگر روز جفتگیری مبنا باشد، فاصله جفتگیری تا تولد ممکن است حدود ۵۸ تا ۷۲ روز باشد؛ زیرا لقاح همیشه در همان روز جفتگیری اتفاق نمیافتد.
بنابراین بارداری سگ شیتزو، پامرانین، اشپیتز، پیکینیز، هاسکی، ژرمن شپرد، روتوایلر، دوبرمن، پیت بول، سگ سرابی و گلدن رتریور معمولاً نزدیک به ۶۳ روز طول میکشد. تفاوت اصلی این نژادها بیشتر در جثه مادر، تعداد و اندازه تولهها، ساختار لگن و احتمال زایمان دشوار دیده میشود، نه در طول طبیعی بارداری.
نژاد سگ معمولاً روز دقیق زایمان را مشخص نمیکند. تاریخ تخمکگذاری، زمان واقعی لقاح، تعداد جنینها و وضعیت سلامت مادر برای برآورد موعد تولد اهمیت بیشتری دارند.
| گروه یا نژاد | مدت تقریبی بارداری | نکته مهم |
|---|---|---|
| شیتزو و پیکینیز | معمولاً نزدیک ۶۳ روز | جثه کوچک و ساختار پوزهکوتاه میتوانند احتمال زایمان دشوار را افزایش دهند. |
| پامرانین و اشپیتز | معمولاً نزدیک ۶۳ روز | پایش وزن مادر، تعداد تولهها و آمادگی برای شرایط اورژانسی اهمیت بیشتری دارد. |
| هاسکی، دوبرمن و پیت بول | معمولاً نزدیک ۶۳ روز | فعالیت متعادل مناسب است، اما شدت ورزش باید در هفتههای پایانی کاهش پیدا کند. |
| ژرمن شپرد، روتوایلر و گلدن رتریور | معمولاً نزدیک ۶۳ روز | کنترل وضعیت بدنی و افزایش تدریجی انرژی غذا در نیمه دوم بارداری اهمیت دارد. |
| سگ سرابی و نژادهای درشتجثه | معمولاً نزدیک ۶۳ روز | تعداد تولهها ممکن است بیشتر باشد، اما فقط براساس نام نژاد قابل پیشبینی نیست. |
بارداری سگهای کوچک و پوزهکوتاه
مدت بارداری سگ شیتزو، پیکینیز و پامرانین معمولاً کوتاهتر از سایر سگها نیست. بااینحال، کوچک بودن جثه مادر یا بزرگ بودن نسبی سر تولهها میتواند احتمال دشواری هنگام تولد را افزایش دهد. در این نژادها، معاینه اواخر بارداری و آماده بودن شماره مرکز دامپزشکی شبانهروزی اهمیت بیشتری دارد.
بارداری سگهای بزرگ و درشتجثه
مدت بارداری ژرمن شپرد، روتوایلر، گلدن رتریور و سگ سرابی نیز معمولاً نزدیک به ۶۳ روز است. این سگها ممکن است تولههای بیشتری داشته باشند، اما تعداد جنینها در هر بارداری متفاوت است. رادیوگرافی در زمان مناسب اواخر بارداری برای برآورد تعداد تولهها از اندازه شکم یا نام نژاد قابلاعتمادتر است.
آیا نژاد سگ زمان دقیق زایمان را تعیین میکند؟
خیر. تعیین روز تولد فقط براساس نژاد یا نخستین روز جفتگیری دقیق نیست. اگر زمان تخمکگذاری مشخص نباشد، موعد زایمان ممکن است چند روز جابهجا شود. ثبت تاریخهای جفتگیری، انجام بررسیهای تشخیصی و ارزیابی دامپزشکی در هفتههای پایانی، برآورد مطمئنتری ارائه میدهد.
اگر از موعد تقریبی گذشته است، تاریخ تخمکگذاری مشخص نیست یا سگ دچار ضعف، درد، ترشح غیرعادی یا تغییر وضعیت عمومی شده است، برای تصمیمگیری درباره ادامه انتظار با دامپزشک تماس بگیرید.
علائم بارداری سگ چیست؟
علائم بارداری سگ معمولاً بهتدریج ظاهر میشوند و شدت آنها در همه سگها یکسان نیست. برخی سگها تا چند هفته نخست تقریباً هیچ نشانهای ندارند، درحالیکه بعضی دیگر تغییراتی مانند خواب بیشتر، تغییر اشتها، بزرگ شدن پستانها یا افزایش تدریجی وزن را زودتر نشان میدهند. بااینحال، هیچیک از این علائم بهتنهایی بارداری را تأیید نمیکنند.
شایعترین علائم بارداری سگ عبارتاند از تغییر اشتها، خواب بیشتر، تغییر رفتار، بزرگ شدن پستانها، افزایش وزن و بزرگ شدن تدریجی شکم. برای تشخیص قطعی باید از سونوگرافی، آزمایش ریلکسین یا سایر روشهای دامپزشکی استفاده شود.
اولین علائم بارداری سگ
در هفتههای ابتدایی ممکن است تغییرات بسیار خفیف باشند. بعضی سگها آرامتر میشوند، بیشتر استراحت میکنند یا برای مدت کوتاهی کاهش یا افزایش اشتها دارند. برخی نیز هیچ علامت مشخصی نشان نمیدهند. بنابراین، نبود علائم اولیه به معنای باردار نبودن سگ نیست.
تغییر پستانها و شکم
با پیشرفت بارداری، غدد پستانی بهتدریج بزرگتر میشوند و نوک پستانها ممکن است برجستهتر یا پررنگتر شوند. افزایش وزن و بزرگ شدن شکم معمولاً از نیمه دوم بارداری واضحتر است و به تعداد جنینها، وضعیت بدنی مادر و جثه سگ بستگی دارد.
تغییر اشتها و رفتار
برخی سگها در اوایل بارداری کاهش موقت اشتها دارند، اما با رشد جنینها معمولاً نیاز غذایی افزایش پیدا میکند. از نظر رفتاری نیز ممکن است وابستگی بیشتر به صاحب، تمایل به استراحت، کاهش فعالیت یا در روزهای پایانی رفتار لانهسازی مشاهده شود.
کدام علائم طبیعی هستند و کدام نیاز به بررسی دارند؟
| علامت | آیا طبیعی است؟ | اقدام |
|---|---|---|
| خواب بیشتر و آرامتر شدن | ✅ معمولاً طبیعی | فقط وضعیت عمومی را تحت نظر داشته باشید. |
| تغییر اشتها | ✅ معمولاً طبیعی | در صورت بیاشتهایی طولانی یا کاهش وزن به دامپزشک مراجعه کنید. |
| بزرگ شدن پستانها | ✅ طبیعی | بهتنهایی نشانه قطعی بارداری نیست. |
| افزایش تدریجی وزن | ✅ طبیعی | روند افزایش وزن را کنترل کنید. |
| خونریزی، ترشح چرکی یا بدبو، تب، ضعف شدید | ❌ غیرطبیعی | نیاز به بررسی فوری دامپزشکی دارد. |
علائمی مانند بزرگ شدن پستانها، تولید شیر یا لانهسازی ممکن است در بارداری کاذب سگ نیز دیده شوند. به همین دلیل، تشخیص قطعی تنها بر اساس علائم ظاهری امکانپذیر نیست.
بارداری سگ هفته به هفته
بارداری سگ بهطور متوسط حدود ۹ هفته طول میکشد. در این مدت، جنینها بهتدریج رشد میکنند و نیازهای مادر نیز تغییر میکند. آشنایی با روند طبیعی بارداری به شما کمک میکند بدانید در هر مرحله چه تغییراتی انتظار میرود و چه مراقبتهایی اهمیت بیشتری دارند.
در سه هفته اول معمولاً تغییر ظاهری کمی دیده میشود. از هفته چهارم رشد جنینها سرعت میگیرد، در هفتههای ششم تا هشتم بیشترین افزایش وزن جنینها رخ میدهد و هفته نهم زمان آماده شدن برای تولد است.
| هفته | رشد جنین | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| ۱ تا ۳ | لقاح، تقسیم سلولی و استقرار رویانها در رحم انجام میشود. | برنامه عادی غذا و فعالیت سبک را ادامه دهید و از مصرف خودسرانه دارو پرهیز کنید. |
| ۴ | اندامهای اصلی جنینها شکل میگیرند. | در صورت نیاز برای سونوگرافی یا آزمایش با دامپزشک برنامهریزی کنید. |
| ۵ | رشد استخوانها و اندامها ادامه پیدا میکند. | در صورت نیاز، رژیم نیمه دوم بارداری را با نظر دامپزشک آغاز کنید. |
| ۶ تا ۸ | رشد وزن و اندازه تولهها سریعتر میشود. | وعدههای غذایی را کوچکتر و متعددتر کنید، فعالیت شدید را کاهش دهید و محل زایمان را آماده کنید. |
| ۹ | تولهها برای تولد آماده هستند. | وضعیت عمومی مادر را روزانه بررسی کنید و در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی با دامپزشک تماس بگیرید. |
سه هفته اول بارداری
در هفتههای اول معمولاً تغییر ظاهری قابلتوجهی مشاهده نمیشود. به همین دلیل، بسیاری از صاحبان سگ تصور میکنند جفتگیری ناموفق بوده است. در این مرحله تغذیه معمول، فعالیت سبک و پرهیز از مصرف خودسرانه دارو بهترین اقدام است.
هفته چهارم و پنجم
از حدود هفته چهارم، رشد جنینها سرعت بیشتری پیدا میکند و این زمان برای روشهایی مانند سونوگرافی مناسبتر است. در پایان هفته پنجم نیز ممکن است دامپزشک تغییر تدریجی برنامه غذایی را توصیه کند.
هفته ششم تا نهم
در نیمه دوم بارداری، بیشترین رشد جنینها اتفاق میافتد و مادر به انرژی بیشتری نیاز دارد. بهتر است وعدههای غذایی کوچکتر اما متعدد باشند، فعالیتهای سنگین محدود شوند و محل آرام و مناسبی برای تولد تولهها آماده شود. برای آشنایی با علائم نزدیک شدن زمان تولد، مراحل زایمان و نحوه مراقبت از مادر و تولهها، راهنمای کامل زایمان سگ را مطالعه کنید.
تقویم هفتهبههفته یک راهنمای تقریبی است و ممکن است زمان بروز برخی تغییرات بسته به تعداد جنینها، وضعیت سلامت مادر و زمان واقعی لقاح چند روز متفاوت باشد.
از کجا بفهمیم سگ باردار است؟
تشخیص قطعی بارداری سگ فقط با مشاهده علائمی مانند بزرگ شدن شکم یا پستانها امکانپذیر نیست. این تغییرات ممکن است در بارداری کاذب، افزایش وزن یا برخی بیماریها نیز دیده شوند. برای تأیید بارداری باید از روشهای تشخیصی دامپزشکی در زمان مناسب استفاده شود.
سونوگرافی معمولاً از حدود روزهای ۲۵ تا ۳۵ بارداری بهترین روش برای تأیید بارداری و بررسی زنده بودن جنینهاست. آزمایش خون ریلکسین از حدود روز ۲۲ تا ۲۷ قابل انجام است و رادیوگرافی در اواخر بارداری برای برآورد تعداد تولهها کاربرد بیشتری دارد.
| روش تشخیص | بهترین زمان | کاربرد اصلی |
|---|---|---|
| سونوگرافی | روز ۲۵ تا ۳۵ | تأیید بارداری و بررسی زنده بودن جنینها |
| آزمایش خون ریلکسین | روز ۲۲ تا ۲۷ | تأیید بارداری |
| رادیوگرافی | پس از حدود روز ۵۵ | برآورد تعداد تولهها |
| معاینه دامپزشکی | بسته به شرایط | ارزیابی وضعیت مادر و انتخاب بهترین روش تشخیص |
سونوگرافی بارداری سگ
سونوگرافی یکی از مطمئنترین روشهای تشخیص بارداری است و علاوه بر تأیید وجود جنینها، امکان بررسی ضربان قلب و زنده بودن آنها را نیز فراهم میکند. بااینحال، این روش همیشه برای شمارش دقیق تعداد تولهها مناسب نیست.
آزمایش خون ریلکسین
هورمون ریلکسین پس از تشکیل جفت در خون سگ افزایش پیدا میکند. اگر آزمایش خیلی زود انجام شود، ممکن است نتیجه منفی کاذب باشد؛ بنابراین در صورت مشکوک بودن، دامپزشک ممکن است تکرار آزمایش را چند روز بعد توصیه کند.
رادیوگرافی
رادیوگرافی در هفتههای پایانی بارداری، زمانی که اسکلت جنینها بهخوبی قابل مشاهده است، برای برآورد تعداد تولهها کاربرد بیشتری دارد و معمولاً پس از حدود روز ۵۵ نتیجه دقیقتری ارائه میدهد.
آیا تست بارداری انسان برای سگ کاربرد دارد؟
خیر. تستهای خانگی بارداری انسان برای تشخیص بارداری سگ طراحی نشدهاند و نتیجه قابل اعتمادی ندارند. برای تشخیص باید از روشهای دامپزشکی استفاده شود.
شکم سگ را برای پیدا کردن تولهها فشار ندهید. لمس شکم باید فقط در صورت نیاز و توسط دامپزشک انجام شود؛ زیرا فشار نادرست میتواند باعث درد یا آسیب شود.
بارداری کاذب سگ
بارداری کاذب سگ (False Pregnancy یا Pseudopregnancy) حالتی است که در آن سگ ماده بدون وجود جنین، علائمی شبیه بارداری نشان میدهد. این وضعیت معمولاً چند هفته پس از پایان فحلی رخ میدهد و نتیجه تغییرات طبیعی هورمونهاست.
در بارداری کاذب ممکن است بزرگ شدن پستانها، تولید شیر، لانهسازی، حمل اسباببازیها یا تغییر رفتار دیده شود؛ اما جنینی در رحم وجود ندارد و تشخیص قطعی فقط با معاینه و روشهای دامپزشکی امکانپذیر است.
علائم بارداری کاذب سگ
شدت علائم در همه سگها یکسان نیست، اما شایعترین نشانهها عبارتاند از:
- بزرگ شدن غدد پستانی
- ترشح یا تولید شیر
- لانهسازی یا جمع کردن وسایل
- مراقبت از اسباببازیها مانند توله
- تغییر اشتها یا رفتار
- بیقراری یا وابستگی بیشتر به صاحب
تفاوت بارداری واقعی و بارداری کاذب
| ویژگی | بارداری واقعی | بارداری کاذب |
|---|---|---|
| وجود جنین | ✅ دارد | ❌ ندارد |
| سونوگرافی | جنین قابل مشاهده است. | جنینی دیده نمیشود. |
| آزمایش ریلکسین | معمولاً مثبت | منفی |
| نیاز به مراقبت بارداری | بله | خیر، مگر در صورت بروز عارضه |
چه زمانی باید به دامپزشک مراجعه کرد؟
اگر علائم شدید باشند، برای مدت طولانی ادامه پیدا کنند، ترشح غیرطبیعی از پستان یا دستگاه تناسلی دیده شود، یا وضعیت عمومی سگ مناسب نباشد، مراجعه به دامپزشک ضروری است. همچنین اگر مشخص نباشد که سگ واقعاً باردار است یا دچار بارداری کاذب شده، انجام بررسیهای تشخیصی بهترین راه برای رسیدن به پاسخ قطعی است.
بارداری کاذب معمولاً با مشاهده علائم ظاهری تشخیص داده نمیشود. وجود یا نبود جنین باید با سونوگرافی یا سایر روشهای تشخیصی دامپزشکی بررسی شود.
تغذیه سگ باردار چگونه باید باشد؟
تغذیه سگ باردار باید متعادل، قابلهضم و متناسب با مرحله بارداری، وزن، جثه و وضعیت سلامت مادر باشد. در هفتههای نخست معمولاً افزایش شدید مقدار غذا لازم نیست؛ زیرا رشد اصلی جنینها در نیمه دوم بارداری رخ میدهد. غذادهی بیشازحد در ابتدای بارداری میتواند باعث چاقی شود و خطر دشواری هنگام تولد را افزایش دهد.
در نیمه اول بارداری معمولاً رژیم متعادل قبلی ادامه پیدا میکند. از حدود هفته پنجم، ممکن است نیاز انرژی بهتدریج افزایش یابد و استفاده از غذای کامل مخصوص رشد، تولهسگ یا تولیدمثل با نظر دامپزشک مناسب باشد. افزایش غذا باید تدریجی باشد، نه ناگهانی.
غذای مناسب برای سگ باردار
بهترین انتخاب، یک غذای کامل و متعادل است که انرژی، پروتئین، چربی، ویتامینها و مواد معدنی موردنیاز را با نسبت مناسب تأمین کند. در نیمه دوم بارداری، بسیاری از دامپزشکان غذای باکیفیت مخصوص تولهسگ یا فرمول مناسب بارداری و شیردهی را پیشنهاد میکنند؛ زیرا این غذاها معمولاً انرژی و مواد مغذی بیشتری دارند.
تغییر نوع غذا باید طی چند روز و بهتدریج انجام شود تا احتمال اسهال، استفراغ یا بیاشتهایی کاهش پیدا کند. مقدار دقیق غذا نیز باید براساس وزن، وضعیت بدنی، تعداد احتمالی جنینها و انرژی محصول تعیین شود؛ بنابراین یک برنامه ثابت برای همه سگهای باردار مناسب نیست.
تعداد وعدههای غذایی در بارداری
با بزرگ شدن رحم، فضای معده محدودتر میشود و سگ ممکن است نتواند حجم زیادی غذا را در یک وعده بخورد. در هفتههای پایانی بهتر است مقدار روزانه غذا به چند وعده کوچک تقسیم شود. آب تازه و تمیز نیز باید همیشه در دسترس باشد.
| مرحله بارداری | راهنمای کلی تغذیه | نکته مهم |
|---|---|---|
| هفته اول تا چهارم | ادامه غذای کامل و متعادل در مقدار معمول | از افزایش بیدلیل غذا و وزن جلوگیری کنید. |
| هفته پنجم و ششم | افزایش تدریجی انرژی و تغییر آهسته رژیم در صورت توصیه دامپزشک | تغییر ناگهانی غذا میتواند مشکلات گوارشی ایجاد کند. |
| هفته هفتم تا نهم | غذای پرانرژی و قابلهضم در چند وعده کوچک | ظرفیت معده کمتر میشود؛ سگ را به خوردن حجم زیاد مجبور نکنید. |
آیا سگ باردار به کلسیم یا مکمل نیاز دارد؟
مکمل کلسیم نباید بهصورت خودسرانه به سگ باردار داده شود. مصرف نامناسب کلسیم در دوران بارداری میتواند تنظیم طبیعی این ماده را در بدن مختل کند و خطر کاهش کلسیم خون پس از تولد را افزایش دهد. اگر سگ غذای کامل و متعادل مصرف میکند، معمولاً افزودن مکمل ویتامین یا مواد معدنی بدون تشخیص دامپزشک ضروری نیست.
مکملها تنها زمانی باید مصرف شوند که دامپزشک براساس نوع رژیم، بیماری زمینهای یا نتایج معاینه آنها را تجویز کرده باشد. این موضوع درباره آهن، اسیدفولیک، ویتامینها و مکملهای گیاهی نیز صدق میکند.
غذاهای نامناسب برای سگ باردار
سگ باردار نباید غذاهای سمی یا نامناسب مانند شکلات، انگور و کشمش، پیاز و سیر، محصولات حاوی زایلیتول، الکل، استخوان پخته و غذاهای بسیار چرب، شور یا ادویهدار دریافت کند. گوشت، تخممرغ و لبنیات خام نیز ممکن است مادر را در معرض عوامل بیماریزا قرار دهند.
رژیم خانگی یا خام تنها در صورتی مناسب است که توسط دامپزشک یا متخصص تغذیه دامپزشکی تنظیم شده باشد. رژیمهای نامتعادل ممکن است انرژی کافی داشته باشند، اما از نظر کلسیم، فسفر، پروتئین یا ریزمغذیها مناسب رشد جنین نباشند.
بیاشتهایی سگ باردار چه زمانی نگرانکننده است؟
کاهش خفیف و کوتاهمدت اشتها ممکن است در برخی سگها دیده شود، اما بیاشتهایی طولانی، استفراغ مکرر، اسهال، کاهش وزن، ضعف یا ناتوانی در نوشیدن آب طبیعی نیست. در این شرایط باید با دامپزشک تماس بگیرید؛ زیرا کمآبی، بیماریهای گوارشی، عفونت یا مشکلات بارداری میتوانند سلامت مادر و جنینها را تهدید کنند.
مقدار غذای سگ باردار را ناگهانی دو برابر نکنید و بدون تجویز دامپزشک کلسیم، مولتیویتامین، دارو یا مکمل گیاهی ندهید. نیاز غذایی هر سگ براساس شرایط بدنی و مرحله بارداری متفاوت است.
مراقبت از سگ باردار چگونه است؟
مراقبت از سگ باردار شامل تغذیه مناسب، فعالیت بدنی متعادل، کاهش استرس، پیگیری دامپزشکی و پرهیز از مصرف خودسرانه دارو و مکمل است. بیشتر سگهای سالم میتوانند بخش زیادی از برنامه روزانه خود را ادامه دهند، اما در نیمه دوم بارداری باید شدت فعالیت و فشار فیزیکی کاهش پیدا کند.
سگ باردار به استراحت مطلق نیاز ندارد. پیادهروی کوتاه و منظم، محیط آرام، غذای کامل و معاینه دامپزشکی معمولاً مفید هستند. پریدن، دویدن شدید، بازی خشن، گرمای زیاد و مصرف خودسرانه دارو باید محدود یا متوقف شوند.
فعالیت بدنی سبک به حفظ آمادگی عضلات، کنترل وزن و سلامت عمومی مادر کمک میکند. پیادهرویهای کوتاه و آرام معمولاً از استراحت کامل بهتر هستند، مگر اینکه دامپزشک به دلیل یک مشکل خاص محدودیت بیشتری توصیه کرده باشد.
با پیشرفت بارداری، مسافت و شدت پیادهروی را کاهش دهید. سگ نباید مجبور به ادامه فعالیت در صورت خستگی، نفسنفس زدن غیرعادی یا کاهش تمایل به حرکت شود. دویدن طولانی، پریدن از ارتفاع، بالا و پایین رفتن مکرر از پله، بازی خشن و برخورد با سگهای پرتحرک میتوانند خطر آسیب را افزایش دهند.
محیط مناسب برای سگ باردار
محل استراحت باید تمیز، خشک، آرام و دور از رفتوآمد زیاد باشد. بستر نرم و قابل شستوشو فراهم کنید و اجازه دهید سگ بدون مزاحمت استراحت کند. در هفتههای پایانی، دسترسی آسان به آب، غذا و محل دفع اهمیت بیشتری پیدا میکند.
سگ را از گرمای شدید، سرمای زیاد، دود، مواد شیمیایی، سموم و محیطهای آلوده دور نگه دارید. همچنین بهتر است تماس او با حیوانات بیمار یا سگهایی که وضعیت واکسیناسیون آنها مشخص نیست محدود شود.
معاینات دامپزشکی در دوران بارداری
تعداد و زمان مراجعات به وضعیت مادر، سن، سابقه زایمان، بیماریهای زمینهای و احتمال عوارض بستگی دارد. دامپزشک ممکن است وزن، وضعیت بدنی، ضربان قلب، ترشحات، رشد بارداری و سلامت عمومی سگ را بررسی کند و در زمان مناسب سونوگرافی یا رادیوگرافی را پیشنهاد دهد.
| مورد مراقبتی | اقدام مناسب | موردی که باید پرهیز شود |
|---|---|---|
| فعالیت بدنی | پیادهروی کوتاه و منظم | دویدن شدید، پریدن و بازی خشن |
| استراحت | بستر آرام، تمیز و قابل شستوشو | محیط شلوغ، استرسزا یا بسیار گرم |
| بهداشت | نظافت ملایم و خشک نگه داشتن بدن | حمام پراسترس یا استفاده از مواد نامناسب |
| دارو و مکمل | فقط با تأیید دامپزشک | مصرف خودسرانه داروهای انسانی یا دامپزشکی |
| کنترل انگل | انتخاب محصول ایمن توسط دامپزشک | استفاده از هر ضدانگل بدون بررسی ایمنی در بارداری |
داروها و مکملها در دوران بارداری
هیچ دارویی را بدون مشورت دامپزشک شروع نکنید؛ حتی اگر دارو بدون نسخه، گیاهی یا مخصوص حیوانات باشد. برخی داروها ممکن است بر رشد جنینها اثر بگذارند یا خطر سقط و ناهنجاری را افزایش دهند.
در مقابل، داروهای ضروری و مزمنی که سگ از قبل مصرف میکند نیز نباید خودسرانه قطع شوند. قطع ناگهانی بعضی درمانها میتواند برای مادر و جنینها خطرناک باشد. دامپزشک باید درباره ادامه، تغییر دوز یا جایگزینی دارو تصمیم بگیرد.
واکسیناسیون و ضدانگل
بهترین حالت این است که واکسیناسیونهای ضروری پیش از جفتگیری تکمیل شوند. در دوران بارداری، تصمیم درباره تزریق واکسن باید براساس نوع واکسن، وضعیت سلامت مادر و خطر مواجهه با بیماری توسط دامپزشک گرفته شود.
کنترل انگلهای داخلی و خارجی نیز اهمیت دارد، اما همه محصولات برای سگ باردار ایمن نیستند. از شربت، قرص، آمپول، قطره یا اسپری ضدانگل بدون تأیید دامپزشک استفاده نکنید.
آیا میتوان سگ باردار را حمام کرد؟
اگر سگ سالم باشد، حمام کوتاه با آب ولرم و شامپوی مناسب معمولاً امکانپذیر است. بااینحال، باید از لیز خوردن، آب بسیار گرم، فشار روی شکم، خشککردن خشن و ایجاد استرس جلوگیری شود. در هفتههای پایانی، تمیز کردن موضعی ممکن است از حمام کامل آسانتر باشد.
جابجایی و سفر با سگ باردار
سفرهای غیرضروری، بهویژه در هفتههای پایانی، بهتر است محدود شوند. در صورت نیاز به جابهجایی، سگ باید فضای کافی، تهویه مناسب، آب و توقفهای منظم داشته باشد. او را در صندوق عقب بسته، محیط گرم یا جایگاهی که احتمال افتادن و ضربه وجود دارد قرار ندهید.
استراحت مطلق، قطع خودسرانه داروهای مزمن، تجویز مکمل، واکسیناسیون یا استفاده از ضدانگل بدون بررسی دامپزشکی میتواند خطرناک باشد. برنامه مراقبتی باید با وضعیت سلامت همان سگ تنظیم شود.
علائم خطر در بارداری سگ
بیشتر بارداریها بدون مشکل جدی پیش میروند، اما بعضی نشانهها میتوانند بیانگر عفونت، از دست رفتن جنین، جدا شدن جفت یا اختلال در سلامت مادر باشند. در چنین شرایطی نباید منتظر ماند تا علائم خودبهخود برطرف شوند.
خونریزی قابلتوجه، ترشح چرکی یا بدبو، ترشح سبز تیره پیش از تولد نخستین توله، تب، ضعف شدید، درد شکم، استفراغ مکرر، بیاشتهایی طولانی یا کاهش هوشیاری از علائم هشدار هستند و نیاز به تماس فوری با دامپزشک دارند.
چه علائمی در دوران بارداری اورژانسی هستند؟
| علامت | علت احتمالی نگرانی | اقدام مناسب |
|---|---|---|
| خونریزی زیاد یا ادامهدار | آسیب، اختلال جفت یا مشکل رحمی | مراجعه فوری به دامپزشک |
| ترشح چرکی، غلیظ یا بدبو | احتمال عفونت دستگاه تولیدمثل | بررسی فوری در همان روز |
| ترشح سبز تیره پیش از تولد نخستین توله | احتمال جدا شدن جفت و کاهش اکسیژنرسانی به جنین | تماس فوری با مرکز دامپزشکی |
| تب، لرزش یا بیحالی شدید | عفونت یا بیماری عمومی | ارزیابی فوری دامپزشکی |
| درد شدید یا حساسیت غیرعادی شکم | عارضه رحمی، گوارشی یا آسیب | از فشار دادن شکم خودداری و مراجعه کنید |
| استفراغ مکرر، ناتوانی در نوشیدن آب یا ضعف | کمآبی یا بیماری زمینهای | تماس سریع با دامپزشک |
آیا ترشح در بارداری سگ همیشه خطرناک است؟
هر ترشحی الزاماً نشانه بیماری نیست، اما رنگ، بو، مقدار و زمان آن اهمیت دارد. ترشح بدبو، چرکی، همراه با خونریزی زیاد یا همراه با تب و ضعف طبیعی نیست. همچنین مشاهده ترشح سبز تیره پیش از تولد اولین توله میتواند با جدا شدن جفت ارتباط داشته باشد و باید اورژانسی تلقی شود.
کاهش اشتها چه زمانی نگرانکننده است؟
کاهش کوتاهمدت اشتها ممکن است گاهی رخ دهد، اما بیاشتهایی طولانی، کاهش وزن، استفراغ، اسهال، تب یا بیحالی نیاز به بررسی دارد. عفونت رحم میتواند با ترشح غیرطبیعی، کاهش اشتها، تب و افسردگی همراه باشد.
در صورت مشاهده علائم خطر چه کار کنیم؟
سگ را در محیطی آرام نگه دارید، از دادن دارو یا غذا با اجبار خودداری کنید و شکم او را فشار ندهید. زمان شروع علائم، رنگ و مقدار ترشح، اشتها، استفراغ و وضعیت عمومی را یادداشت کنید و پیش از حرکت با دامپزشک یا مرکز شبانهروزی تماس بگیرید.
در صورت خونریزی شدید، کاهش هوشیاری، مشکل تنفسی، ضعف ناگهانی یا درد شدید، مراجعه باید بدون تأخیر انجام شود. برای تصمیمگیری منتظر ظاهر شدن تمام علائم نمانید.
اطلاعات اینترنتی جای معاینه دامپزشکی را نمیگیرد. در سگ باردار، بدتر شدن سریع وضعیت عمومی یا ترشح غیرطبیعی میتواند زمانحساس باشد.
آمادهسازی برای زایمان سگ
آمادهسازی برای زایمان بهتر است از حدود یک تا دو هفته پیش از موعد احتمالی آغاز شود. هدف این است که سگ ماده به محیطی آرام و ایمن عادت کند و در صورت بروز مشکل، امکان تماس و مراجعه سریع به دامپزشک وجود داشته باشد.
یک محل زایمان تمیز، گرم، آرام و قابل شستوشو آماده کنید؛ شماره دامپزشک و مرکز شبانهروزی را در دسترس بگذارید و وسایل ضروری را از قبل تهیه کنید. در روزهای پایانی، سگ را تنها نگذارید و بدون دستور دامپزشک در روند تولد مداخله نکنید.
محل مناسب برای زایمان
جعبه یا محوطه زایمان باید بهاندازهای بزرگ باشد که مادر بتواند بهراحتی در آن دراز بکشد و وضعیت خود را تغییر دهد. دیوارهها باید مانع خارج شدن تولهها شوند، اما ورود و خروج مادر را دشوار نکنند. کف محل نیز باید غیرلغزنده، خشک و بهسادگی قابل تعویض یا شستوشو باشد.
جعبه را در فضای آرام، کمرفتوآمد و دور از باد مستقیم، سرما، گرمای شدید و سایر حیوانات قرار دهید. بهتر است سگ پیش از شروع زایمان چند روز فرصت داشته باشد در این محل استراحت کند؛ زیرا تغییر ناگهانی محیط ممکن است باعث اضطراب یا انتخاب محل دیگری برای تولد شود.
وسایل موردنیاز را از قبل آماده کنید
| وسیله | کاربرد |
|---|---|
| حوله و زیرانداز تمیز | خشک و تمیز نگه داشتن محل و تعویض بستر آلوده |
| دستکش یکبارمصرف | رعایت بهداشت در صورت نیاز به تماس با ترشحات |
| دماسنج دیجیتال | ثبت دمای بدن مادر در صورت توصیه دامپزشک |
| ترازو با دقت مناسب | ثبت وزن تولهها پس از تولد |
| دفترچه یا تلفن همراه | یادداشت زمان شروع نشانهها و تولد هر توله |
| شماره دامپزشک و مرکز شبانهروزی | دریافت راهنمایی و مراجعه فوری در شرایط اضطراری |
دارو، آمپول، مکمل کلسیم، ابزار برش بند ناف یا وسایل مداخلهای را بدون آموزش و دستور مستقیم دامپزشک استفاده نکنید. مصرف دارو برای تحریک انقباضها بدون معاینه میتواند برای مادر و تولهها خطرناک باشد.
نشانههای نزدیک شدن زمان زایمان
در روزهای پایانی ممکن است سگ بیقرار شود، گوشهای خلوت پیدا کند، بستر را جابهجا کند، بیشتر نفسنفس بزند یا اشتهایش کاهش پیدا کند. این تغییرات میتوانند نشانه نزدیک شدن زمان تولد باشند، اما ساعت دقیق شروع زایمان را مشخص نمیکنند.
در بسیاری از سگها دمای مقعدی حدود ۸ تا ۲۴ ساعت پیش از شروع زایمان کاهش پیدا میکند، اما این نشانه در همه سگها واضح یا قابلاعتماد نیست. اندازهگیری دما باید بدون ایجاد استرس، با روش صحیح و ترجیحاً پس از آموزش دامپزشک انجام شود. کاهش دما بهتنهایی دلیل کافی برای مداخله یا مصرف دارو نیست.
چرا دانستن تعداد احتمالی تولهها مهم است؟
رادیوگرافی در زمان مناسب اواخر بارداری میتواند برآورد نسبتاً دقیقی از تعداد تولهها ارائه دهد. دانستن تعداد احتمالی آنها به صاحب سگ و دامپزشک کمک میکند پس از شروع تولد بهتر تشخیص دهند که آیا احتمال باقی ماندن تولهای در رحم وجود دارد یا خیر.
تعداد تولهها را نمیتوان فقط براساس اندازه شکم، نژاد یا نتیجه سونوگرافی با اطمینان تعیین کرد. زمان و ضرورت رادیوگرافی باید توسط دامپزشک مشخص شود.
برنامه اضطراری داشته باشید
پیش از موعد احتمالی، مسیر نزدیکترین درمانگاه شبانهروزی، وسیله حملونقل و شماره تماس دامپزشک را مشخص کنید. سوابق پزشکی، نتایج سونوگرافی یا رادیوگرافی و فهرست داروهای مصرفی سگ را نیز در دسترس قرار دهید.
اگر سگ سابقه زایمان دشوار، سزارین، بیماری زمینهای یا بارداری پرخطر دارد، درباره زمان معاینه پایانی و شرایط مراجعه اضطراری از قبل با دامپزشک هماهنگ کنید.
ترشح سبز تیره پیش از تولد نخستین توله، خونریزی قابلتوجه، درد شدید، ضعف ناگهانی یا بدتر شدن وضعیت عمومی نیازمند تماس فوری با دامپزشک است. برای بررسی وضعیت، شکم سگ را فشار ندهید و دارویی را خودسرانه تزریق نکنید.
سؤالات متداول درباره بارداری سگ
بارداری سگ چند روز طول میکشد؟
بارداری سگ اگر از زمان تخمکگذاری محاسبه شود، معمولاً حدود ۶۳ روز طول میکشد. اگر روز جفتگیری مبنا قرار گیرد، فاصله تا تولد ممکن است حدود ۵۸ تا ۷۲ روز باشد؛ زیرا جفتگیری و لقاح همیشه در یک روز اتفاق نمیافتند.
بارداری سگ چند ماه است؟
دوره بارداری سگ تقریباً دو ماه یا حدود ۹ هفته است. بااینحال، بهتر است موعد تولد بر اساس ارزیابی دامپزشکی و زمان احتمالی تخمکگذاری تخمین زده شود، نه فقط شمارش دو ماه از روز جفتگیری.
اولین علائم بارداری سگ چه زمانی ظاهر میشوند؟
در دو تا سه هفته نخست ممکن است علامت مشخصی دیده نشود. خواب بیشتر، تغییر خفیف اشتها و تغییر رفتار از نشانههای احتمالی اولیه هستند، اما بزرگ شدن پستانها، افزایش وزن و برجسته شدن شکم معمولاً در نیمه دوم بارداری واضحتر میشوند.
از کجا بفهمیم سگ باردار است؟
علائم ظاهری بهتنهایی برای تشخیص کافی نیستند. سونوگرافی معمولاً از حدود روزهای ۲۵ تا ۳۵، آزمایش خون ریلکسین از حدود روزهای ۲۲ تا ۲۷ و رادیوگرافی در اواخر بارداری برای بررسی تعداد تولهها کاربرد دارند.
آیا تست بارداری انسان برای سگ قابل استفاده است؟
خیر. تستهای بارداری انسان برای شناسایی هورمونهای انسانی ساخته شدهاند و برای سگ نتیجه قابلاعتمادی ندارند. تشخیص باید با آزمایش یا تصویربرداری دامپزشکی انجام شود.
آیا میتوان با لمس شکم، بارداری سگ را تشخیص داد؟
لمس شکم توسط صاحب سگ توصیه نمیشود. فشار نادرست ممکن است باعث درد یا آسیب شود و تشخیص قابلاعتمادی نیز ارائه نمیدهد. در صورت نیاز، معاینه شکم باید توسط دامپزشک انجام شود.
سونوگرافی بارداری سگ از چه زمانی انجام میشود؟
سونوگرافی معمولاً از حدود روز ۲۵ بارداری به بعد اطلاعات مفیدی ارائه میدهد. این روش برای تأیید بارداری و بررسی ضربان قلب جنینها مناسب است، اما همیشه تعداد دقیق تولهها را مشخص نمیکند.
چه زمانی میتوان تعداد تولههای سگ را تشخیص داد؟
رادیوگرافی پس از حدود روز ۵۵ بارداری، زمانی که اسکلت جنینها واضحتر شده است، معمولاً برای برآورد تعداد تولهها مناسبتر از سونوگرافی است. تعداد تولهها را نمیتوان از روی اندازه شکم با اطمینان تعیین کرد.
آیا مدت بارداری سگهای کوچک و بزرگ متفاوت است؟
تفاوت اصلی مدت بارداری میان نژادهای کوچک و بزرگ معمولاً ناچیز است و بیشتر سگها نزدیک به ۶۳ روز باردار هستند. جثه و ساختار بدنی بیشتر بر احتمال دشواری تولد اثر میگذارند، نه بر طول اصلی بارداری.
سگ باردار چه غذایی باید بخورد؟
سگ باردار به غذای کامل، متعادل و قابلهضم نیاز دارد. در نیمه اول معمولاً افزایش زیاد غذا لازم نیست، اما از حدود هفته پنجم ممکن است نیاز انرژی بهتدریج بیشتر شود. در نیمه دوم، غذای مناسب رشد یا تولیدمثل میتواند با نظر دامپزشک استفاده شود.
آیا باید به سگ باردار کلسیم بدهیم؟
خیر، مگر اینکه دامپزشک آن را تجویز کرده باشد. مصرف خودسرانه کلسیم در بارداری میتواند تنظیم طبیعی کلسیم بدن را مختل کند و خطر مشکلات پس از تولد را افزایش دهد.
آیا سگ باردار میتواند پیادهروی کند؟
بله. پیادهروی کوتاه و آرام معمولاً مفید است و به حفظ آمادگی بدنی کمک میکند. در هفتههای پایانی باید شدت و مدت فعالیت کاهش یابد و از دویدن سنگین، پریدن و بازی خشن جلوگیری شود.
آیا میتوان سگ باردار را حمام کرد؟
در صورت سلامت عمومی، حمام کوتاه با آب ولرم و شامپوی مناسب معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند. باید از لیز خوردن، فشار روی شکم، آب داغ و ایجاد استرس جلوگیری شود. در روزهای پایانی، نظافت موضعی ممکن است انتخاب بهتری باشد.
آیا مصرف دارو و ضدانگل در بارداری سگ مجاز است؟
برخی داروها و محصولات ضدانگل در دوران بارداری قابل استفادهاند و برخی دیگر ممکن است خطرناک باشند. هیچ دارو، مکمل، قطره، قرص یا آمپولی را بدون تأیید دامپزشک شروع نکنید. داروهای مزمن قبلی را نیز خودسرانه قطع نکنید.
تفاوت بارداری واقعی و بارداری کاذب سگ چیست؟
در هر دو حالت ممکن است بزرگ شدن پستانها، تولید شیر، تغییر رفتار و لانهسازی دیده شود. تفاوت اصلی این است که در بارداری کاذب جنینی وجود ندارد. سونوگرافی و سایر روشهای دامپزشکی میتوانند این دو وضعیت را از هم تشخیص دهند.
چه ترشحی در سگ باردار خطرناک است؟
ترشح چرکی، بدبو، خونریزی قابلتوجه یا ترشح سبز تیره پیش از تولد اولین توله طبیعی نیست و باید سریع بررسی شود. همراه شدن ترشح با تب، ضعف، درد یا بیاشتهایی اهمیت بیشتری دارد.
چه زمانی باید سگ باردار را فوری نزد دامپزشک ببریم؟
در صورت خونریزی زیاد، تب، ضعف شدید، کاهش هوشیاری، درد شکم، استفراغ مکرر، ناتوانی در نوشیدن آب، ترشح بدبو یا سبز تیره پیش از تولد نخستین توله باید بدون تأخیر با دامپزشک تماس بگیرید.
اگر از موعد زایمان سگ گذشته باشد چه کنیم؟
ابتدا باید مشخص شود موعد بر اساس روز جفتگیری محاسبه شده یا زمان تخمکگذاری. چند روز اختلاف ممکن است طبیعی باشد، اما ادامه بارداری فراتر از زمان مورد انتظار، کاهش حرکت جنینها یا بدتر شدن وضعیت مادر نیازمند ارزیابی دامپزشکی است.
پاسخهای این بخش عمومی هستند. زمان تشخیص، مقدار غذا، انتخاب دارو و تصمیم درباره شرایط اضطراری باید براساس وضعیت همان سگ و نظر دامپزشک تعیین شود.
جمعبندی بارداری سگ
بارداری سگ معمولاً حدود ۶۳ روز از زمان تخمکگذاری طول میکشد، اما اگر محاسبه از روز جفتگیری انجام شود، فاصله تا تولد میتواند حدود ۵۸ تا ۷۲ روز باشد. در هفتههای نخست ممکن است هیچ نشانه واضحی دیده نشود و تغییراتی مانند بزرگ شدن پستانها، افزایش وزن و برجسته شدن شکم معمولاً در نیمه دوم بارداری مشخصتر میشوند.
علائم ظاهری بهتنهایی بارداری را تأیید نمیکنند. سونوگرافی و آزمایش ریلکسین برای تشخیص بارداری و رادیوگرافی در اواخر دوره برای برآورد تعداد تولهها کاربرد دارند. تشخیص زودهنگام به دامپزشک کمک میکند برنامه مناسبتری برای تغذیه، فعالیت، داروها و مراقبتهای هفتههای پایانی تنظیم کند.
در دوران بارداری، غذای کامل و متعادل، افزایش تدریجی انرژی در نیمه دوم، پیادهروی سبک و محیط آرام اهمیت دارند. مکمل کلسیم، دارو، واکسن یا ضدانگل نباید بدون نظر دامپزشک مصرف شود و داروهای مزمن نیز نباید خودسرانه قطع شوند.
مهمترین نکات در یک نگاه:
- مدت طبیعی بارداری معمولاً نزدیک به ۶۳ روز است.
- نبود علائم در هفتههای اول، بارداری را رد نمیکند.
- تشخیص قطعی باید با روشهای دامپزشکی انجام شود.
- در نیمه اول معمولاً افزایش زیاد غذا لازم نیست.
- پیادهروی سبک بهتر از استراحت مطلق است.
- کلسیم، دارو و مکمل نباید خودسرانه داده شوند.
- ترشح بدبو، خونریزی زیاد، تب یا ضعف شدید نیازمند بررسی فوری است.
در صورت مشاهده خونریزی قابلتوجه، ترشح چرکی یا بدبو، ترشح سبز تیره پیش از تولد نخستین توله، درد شدید، تب، استفراغ مکرر یا ضعف ناگهانی، منتظر بهتر شدن خودبهخودی وضعیت نمانید و سریع با دامپزشک یا مرکز درمانی شبانهروزی تماس بگیرید.
ثبت تاریخهای جفتگیری، انجام بررسی دامپزشکی در زمان مناسب و آماده کردن برنامه اضطراری پیش از موعد احتمالی تولد، سه اقدام مهم برای کاهش خطر و مراقبت بهتر از مادر و تولهها هستند.
